De heer Jacob de Wit

Van 1930 – 1944 heeft hij hier gewerkt als administrateur en kassier.

Het belastingkantoor had als taak het innen van belastinggelden van grond, personeel en inkomsten en van accijnzen voor tabak, gedistilleerde dranken, geslacht en suiker.

Ten aanzien van mijn vraag naar de betekenis van de ‘geslachtaccijns’, zegt de Wit, dat een slager 10% van de waarde van een koe als accijns moest betalen. Met deze waarde werd veel geknoeid in het verleden.

Door het werk op het belastingkantoor kwam hij in contact met veel inwoners van Zuidhom, die een belangrijke rol hebben gespeeld voor zijn historische bijdragen.

Zijn Zuidhorner periode werd in 1944 afgesloten. Hij vertrok naar Den Haag voor een opleiding tot controleur aan het Departement van Financien, die duurde van 1944-1946. Enige tijd geleden heeft u in een tweetal bijdragen in het VVV-maandblad getiteld ‘Reizen in oorlogstijd’ hierover kunnen lezen.

Hij verhuisde toen met zijn vrouw naar Leek.

Na zijn opleiding ging hij werken op het Rijksbelastingkantoor te Heerenveen van 1946 – 1948 en wonen te Oranjewoud en daarna van 1948 tot aan zijn pensionering in 1979 werken en wonen in Groningen.

Historische bijdragen in het Vvv-maandblad

Tot aan zijn pensionering had J. de Wit zich nog nooit bezig gehouden met het onderzoeken en op schrift stellen van de geschiedenis van bebouwing en inwoners van het vroegere Zuidhorn.

Wat was de aanleiding om met deze hobby te beginnen ? De heer De Wit vertelt, dat hij en zijn vrouw graag mochten fietsen en van plan waren mee te doen met de rijwielvierdaagse van Zuidhorn. Omdat ze niet meer wisten wanneer deze gehouden zou worden, nam de heer De Wit contact op met mevrouw Grijpma, destijds redactielid van het VVV-maandblad.

Op haar vraag waarom hij als Groninger mee wou doen met de rijwielvierdaagse van Zuidhorn, deelde hij haar mee een geboren en getogen Zuidhorner te zijn en nog steeds interesse had in zijn geboorteplaats. Dit was voor mevr.Grijpma de aanleiding de heer De Wit te vragen over het vroegere Zuidhorn te schrijven in het VVVmaandblad.

Daarmee begon een hobby, waarin hij zich met veel enthousiasme ging bezighouden. En aangezien hij tot dan toe geen hobby’s had, kwam deze bezigheid, zowel voor hem als zijn vrouw, uitstekend van pas.

De onderwerpen van zijn bijdragen bepaalde hij zelf en werden inhoudelijk gemaakt door eigen herinneringen, gesprekken met dorpsbewoners en archiefonderzoek o.a. Rijksarchief te Groningen.

Zijn eerste bijdrage stond in het aprilnummer van het jaar 1979 en beschreef het ontstaan van de eerste gymnastiekvereniging ”Udi” te Zuidhorn in 1927.

Aanleiding voor dit eerste onderwerp was de officiele opening van sporthal Quiksilver S op 24 augustus 1978.

Zijn eerste bijdrage heeft de redactie nogmaals opgenomen.

Onder de rubriek ”Zuidhorn 50-60 jaar geleden” beschreef hij het dagelijks leven van die tijd in de dorpen Zuidhorn en Briltil.

Ook Noordhorn werd niet vergeten in de artikelen ”Zuid- en Noordhorn lang geleden.

Van 1979 – 1995 werden zijn historische bijdragen ( 81 stuks) opgenomen in het VVV-maandblad. Een aantal zijn nog niet gepubliceerd en zullen alsnog verschijnen.

Historische Kring Zuidhorn

In 1979/80 werd hij, na een ontmoeting met de fotoverzamelaar wijlen Tjeert van Hoogen, lid van de Historishe Kring Zuidhorn.

Voor de Kring heeft hij 12 lezingen gehouden over het vroegere Zuid- en Noordhorn, die beurtelings werden gehouden in Het Witte Huis, zaal Balk, De Gouden Leeuw en ’t Holt. De laatste lezing hield hij in het Witte Huis te Briltil. Op zeer boeiende wijze kon hij vertellen over het dagelijkse leven in die tijd.

Voor de onderwerpen volgde hij het grotendeels door hem geschreven boek “Gisteren voor de lens”.

Dhr en mevr.de Wit in onderonsje met burgemeester Van der Zaag ivm het uitkomen van het boek “Gisteren voor de Lens”

De lezingen werden geïllustreerd door dia’s, die werden gemaakt van foto’s uit de verzameling van Tjeert van Hoogen, die ook de projector bediende. Zijn grote historische kennis heeft hij gebruikt om het foto- en dia-archief van de Historische Kring op te zetten en de foto’s te voorzien van onderschriften.

Bij het 12 ½ jarig bestaan van de Historische Kring is hij voor zijn grote verdiensten benoemd tot erelid.

Historische boeken

Zijn kennis van het vroegere Zuidhorn, Briltil, Noordhornertolhek en Enumatil is, behalve in de VVV-bijdragen, ook in een tweetal boeken vastgelegd.

Het bekendste boek, dat helaas niet meer verkrijgbaar is, heet “Gisteren voor de Lens”. Het is uitgegeven door de Historische Kring Zuidhorn in 1983 en bevat zijn gehouden voordrachten op de jaarvergaderingen van de Historische Kring, voorzien van de foto’s van Tjeert van Hoogen.

Een verzameling VVV-bijdragen is in boekvorm in 1988 uitgegeven onder de titel “Herinneringen aan Zuidhorn”. In het “woord vooraf’ deelt hij mee, dat het doel van het boek is “de geschiedenis van de gemeente Zuidhorn voor het nageslacht te bewaren en wel in het bijzonder die over de jaren 1900-1945.”

Verder heeft hij meegewerkt aan het fotoboek “Zuidhorn, vroeger en nu” (1992) , het boek over de geschiedenis van de kerk van Noordhorn genaamd “In en om de kerk van Noordhorn” (1992) en het grote naslagwerk over de “Geschiedenis van de gemeente Zuidhorn” (1986)

Slot

We kunnen rustig stellen, dat in 1979 gestart hobby van J. de Wit van grote betekenis is geweest voor de geschiedenis van het dagelijks leven van bebouwing en dorpsbewoners van Zuidhorn. De redactie is hem zeer dankbaar voor de historische bijdragen die hij heeft geleverd aan het maandblad.

Wiebe Renkema

De heer de Wit is overleden op 18 juni 2008, te Groningen